· Gości online: 3
· Użytkowników online: 0
· Łącznie użytkowników: 8
· Najnowszy użytkownik: szycha8989
|
|
|
Najrzadszy znaczek polski wydania ministralnego |
|
Marian Zbigniew Ways
Przystępując do genezy znaczka z widokiem murów obronnych Torunia, bez perforacji i w zmienionym kolorze należałoby na wstępie nakreślić tło historyczne i okoliczności powstania pamiątkowej serii w 500-lecia powrotu Pomorza do Polski
Pomorze zostało zagarnięte przez Zakon Krzyżacki w latach 1308-1309. Po niespełna półtorawiecznym zaborze - w wyniku akcji zbrojnej - w lutym 1454 r. część miast została opanowana przez mieszkańców tych ziem, zorganizowanych w Związku Pruskim. Natomiast król Kazimierz Jagiellończyk ogłosił w dniu 6 czerwca 1454 r. inkorporację Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej do Polski. Poddanie przez Związek Pruski tych ziem królowi polskiemu, doprowadziło do wieloletniego starcia zbrojnego z Zakonem, zwanego wojną trzynastoletnią (1454-1466). Wojna zakończyła się zwycięskim dla Polski Pokojem Toruńskim, zawartym 19 października 1466 r. PoIska odzyskała część zachodnią państwa krzyżackiego tzw. Prusy Królewskie, zaś część wschodnia - późniejsze Prusy Książęce - stała się lennem Polski.
Jubileusz przypadł w okresie, w którym trudno było negocjować w sprawach filatelistycznych z wyłączeniem tematyki "socrealizmu" itp. Jednak dzięki staraniom Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Gdańsku i działaczom PZF w osobach: mec. Mariana Niklewskiego i mgr Jana Sawczaka z Torunia, udało się uzyskać przychylność ówczesnych władz, odnośnie wydania znaczków, upamiętniających doniosły fakt historyczny dotyczący Pomorza. Przychylne tez było stanowisko ministra Poczty i Telegrafów prof. Wacława Szymanowskiego (1895-1965) i naczelnika Wydziału Emisji Znaczków M. Herwicha.
Efekt końcowy był taki, że w październiku 1954 r. ukazało się okolicznościowe wydanie znaczków z widokami pomorskich miast. W skład serii wszedł również znaczek, wykonany na papierze jednostronnie kolorowanym w barwie zielonej o nominale 60 gr (fot. 2). Rysunek przedstawia fragment murów obronnych Torunia i Bramy Mostowej wg fotografii - specjalnie wykonanej w tym celu - przez toruńskiego artystę-fotografika A. Czarneckiego. Projektował prof.. Cz. Kaczmarczyk, sztychował J. Miller.
Nie wdając się dalej w szczegóły genezy serii obiegowej, ,,500-lecia Powrotu Pomorza do Polski", można przejść do historii ministerialnego nadruku znaczka o nominale 60 gr. (fot. 1).
W dniach 17-18 października 1954 r. odbyło się w Toruniu uroczyste Plenum Zarządu Głównego PZF, połączone z obchodami przypadającej rocznicy.
W uroczystościach uczestniczył również projektant toruńskiego znaczka Cz. Kaczmarczyk, który wystąpił z prelekcją: "Jak powstał znaczek o nominale 60 gr. z zabytkami Torunia w kolorze zielonym i brązowym". Obrady Zarządu Głównego PZF poprzedziło w dniu 16 października nadzwyczajne Walne Zebranie Oddziału Toruńskiego PZF.
W toku obrad w dowód uznania za zasługi Torunia dla polskiej filatelistyki, dyrektor Departamentu M. Klimek wręczył gospodarzom uroczystości specjalny dar od Ministra Poczt i Telegrafów - znaczek z serii ,,500-lecia" - Toruń, 60 gr., nieząbkowany z szerokim marginesem o wymiarach 5-6 mm, w kolorze brązowym. Walor umieszczony jest na wytłoczonym passe-partout z odręczną dedykacją ministra Poczt i Telegrafów: "W 500 lecie powrotu Pomorza do Polski Oddziałowi PZF w Toruniu - Minister Poczt i Telegrafów - W Szymanowski" (fot. 1).
Nowodruk występuje w nakładzie 2 szt. Drugi egzemplarz został przekazany do Muzeum Poczty i Telekomunikacji. Walor jest, więc nie tylko naj rzadszym znaczkiem polskim, ale stanowi również rarytas w skali światowej. Jeśli chodzi o stopień rzadkości, porównać go można np. z "ONE CENT" Gujany Brytyjskiej z 1856 r., która znana jest obecnie również w dwóch egzemplarzach - w tym drugi egzemplarz (o kwestionowanej niekiedy autentyczności) - jest reperowany. Jednak - chcąc się pokusić o wycenę toruńskiego nowodruku "per analogiam" - biorąc pod uwagę wspomnianą Gujanę, która w roku 1980 została sprzedana na aukcji za niebagatelną sumę 935.000 $, można w dużym przybliżeniu określić wartość cenową waloru. Oczywiście w skali porównawczej, należy wziąć pod uwagę różny charakter porównywanych znaczków i przedział czasowy emisji, a przede wszystkim pozycję finansową amerykańskiego przemysłowca, nabywcy legendarnej Gujany.
Status prawny nowodruku jest analogiczny z blokiem "niebieskim" z 1954 r. (Blok nr 13 NO). Zatem omawiany znaczek powinien być katalogowany jako nr 734 ND - z określeniem wartości c.a.
Mimo, że o oficjalnym nowodruku informują PZP t. Iloraz Katalog specjalizowany polskich znaków pocztowych cz. 3, a od jego ukazania się upływa prawie pół wieku, nie był dotychczas nigdzie opisany względnie reprodukowany.
Swego rodzaju ciekawostką jest wydarzenie, jakie miało miejsce z końcem roku 1968. Otóż znakomity filatelista M. Bojanowicz - mieszkający w Londynie - zwróci! się do prezesa Oddziału PZF w Toruniu J. Sawczaka-Knihinickiego z zapytaniem i propozycją odnośnie ewentualnego pośredniczenia przy zakupie toruńskiego nowodruku do kolekcji królowej Elżbiety II. Po naradzie z toruńskim aktywem filatelistycznym, postanowiono nie odpowiadać na propozycję. Bowiem w minionym okresie nawet zwykła korespondencja do kraju zachodniego, mogła narazić niektóre osoby na represje.
 
Literatura:
[1] Herwich M. Geneza znaczków - ,,500-lecie powrotu Pomorza". Filatelista 1954 nr 1. s. 6-8
[2] Plenum Zarządu Głównego PZF. Filatelista nr 2, s. 4
[3] Praca zbiorowa: Polskie znaki pocztowe. T. II, s. 537. Biuro Wydawnicze "Ruch", Warszawa 1960
[4] Praca zbiorowa: Katalog specjalizowany znaków pocztowych ziem polskich. Cz. 3, s. 79. Krajowa Agencja Wydawnicza. Warszawa 1989
[5] Malendowicz L.K. Purpurowa jedno centówka Gujany Brytyjskiej - perła światowej filatelistyki. Filatelista 2002 nr 5
(955), s. 227-229
[6J Fischer Katalog polskich znaków pocztowych 2002. T. I, s. 102-104. Bytom
[7] Biskup M. Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454-66. Toruń 1967
|
|
Brak dodanych komentarzy. Może czas dodać swój?
|
|
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.
Brak ocen. Może czas dodać swoją?
|
|
|
|
· Strona istnieje od 1161
dni |
|
