Jolanta Łoś Prelekcja z dnia 13 listopada 2008 r.

Okręgowa Młodzieżowa Wystawa Filatelistyczna "Toruński Kalejdoskop Znaczka 2008" Dzisiejsza Młodzieżowa Wystawa Filatelistyczna ma wymiar wielopłaszczyznowy, gdzie ogniwem łączącym jest znaczek.
Ten mały, niepozorny skrawek papieru okazał się epokowym wynalazkiem, zrewolucjonizował bowiem sposób opłacania przesyłek pocztowych.
Kiedy w 1840 roku wprowadzono do obiegu pierwszy w historii świata znaczek pocztowy nie przypuszczano, że pomysł jego zastosowania zostanie masowo powielony przez organizacje pocztowe wszystkich krajów.
Znaczki pocztowe zrobiły ogromną, ogólnoświatową karierę i co najważniejsze, jak dotąd skutecznie opierają się rewolucji, którą wywołała poczta elektroniczna.
W dobie komunikacji cyfrowej wciąż cieszą się nie słabnącą popularnością. Nawet komputery i Internet znalazły w świecie znaczków miejsce, aby kupić znaczki, nie trzeba fatygować się do urzędu pocztowego - wystarczy komputer, modem i drukarka.
Poza rzeczywistymi korzyściami płynącymi z wprowadzenia znaczka na rynek usług pocztowych są i inne, których nikt się nie spodziewał.
Nikt nie mógł przewidzieć, że znajdą się ludzie, którzy zechcą je zbierać, płacić za nie duże sumy pieniędzy, że powstaną międzynarodowe kluby filatelistyczne, wystawy, prasa filatelistyczna a nawet poważne publikacje na ten temat, ale tak właśnie się stało i na tym polega fenomen znaczka pocztowego.
Jeśli więc myślimy o celowości filatelistyki zauważmy, że posiada ona wiele zalet: - znaczek uczy cierpliwości, systematyczności,
estetyki i pedanterii, - studiowanie treści obrazka poszerza horyzont wiedzy w wielu dziedzinach /np. geografia, historia, sztuka/, - gromadzenie znaczków rozwija wyobraźnię, - znaczki zmuszają zbieracza do systematycznego dokształcania się, jeśli chce się utrzymać na właściwym poziomie kolekcjonerstwa, - tworzenie zbioru stanowi formę współzawodnictwa, - praca nad zbiorem jest pożytecznym sposobem spędzenia czasu, - kompletowanie zbioru łączy się zawsze z aspektami kulturalnymi - wymiana międzynarodowa pomaga poznawać obce języki i kraje.
Prawie każde dziecko, już w wieku przedszkolnym, przeżywa pasję kolekcjonerstwa. Mogą to być: kamyki, muszelki, miniatury postaci czy pojazdów itp. Przedmioty te pociągają dzieci ze względu na różnorodność kształtów, koloru, czy wielkości. Z czasem zainteresowania te kierują się na wycinanki, plakaty, widokówki i znaczki pocztowe. Kolekcjonowanie znaczków pocztowych było i jest zawsze pasją dzieci, nawet teraz w epoce telewizji i internetu.
Czyniąc pierwsze kroki do prawdziwej filatelistyki dzieci kierują się początkowo wyłącznie zewnętrznymi cechami znaczka.
Imponują im bardziej znaczki trójkątne niż prostokątne, duże i wielobarwne niż małe i szare. W miarę rozwoju i dorastania dzieci przechodzą na obrazkowe patrzenie na znaczek.
Wolą zrozumiałe dla nich rysunki ulubionych bajek, kwiatów i zwierząt od nieznanej sceny historycznej z grupą ludzi, wolą znaczki z samolotem, czy rakietą kosmiczną niż tak zwaną „główkę”, to jest z podobizną męża stanu.
W wieku 10–11 lat dzieci wnikają w treść znaczków.
Ma to związek z realizacją programu nauczania w szkole. Młody filatelista rozpoczyna kompletować znaczki tematyczne. Poprzez kolekcjonerstwo i układanie swego, nawet małego zbioru, dziecko wdraża się do systematyczności, porządku, czystości, rozwija swój talent, poczucie estetyki. Mając możliwości własnej samodzielnej pracy, odkrywa i rozwija w sobie zdolności twórcze, uczy się myśleć samodzielnie i kojarzyć treść znaczków z pewnymi pojęciami.
Oczywistym jest, że znaczek jako źródło informacji nie może i nie będzie konkurował z telewizją, prasą czy Internetem ponieważ nie jest to jego zadaniem. Obrazowo ujmując, transmisję ze skoków narciarskich z udziałem Adama Małysza obejrzą miliony widzów. Do znaczków z jego podobizną dotrze niewielu. Nie znaczny to, że nauczyciele w.f. powinni prowadzić lekcje z klaserem, zamiast z piłką na boisku szkolnym.
Ale należy mieć świadomość, że tematyką sportową można zaciekawić ucznia, a być może nawet wpłynąć na czynne uprawianie przez niego sportu. Znaczki, mimo swej niewielkiej powierzchni mają szansę przemówić do dzieci i młodzieży. Tym bardziej, że codziennie mamy do czynienia z informacjami ukrytymi w rysunkach, szkicach lub symbolach, czego przykładami mogą być prognoza pogody przedstawiona w postaci planszy lub wykresu, znaki drogowe, tablice informacyjne czy plany miast.
W tych przykładach podstawową rolę odgrywają znane i ogólnie akceptowane symbole. W przypadku znaczków jest podobnie-przekazują wiedzę i rozwijają wyobraźnię. Co więcej zastosowanie znaczków na lekcji może zaowocować lepszym zrozumieniem tematu lub przedmiotu.
Uczeń aby skorzystać z ich pomocy musi myśleć, dzięki czemu sam dochodzi do informacji, może się nad nią zastanowić i adekwatnie do swoich możliwości zinterpretować. Korzystanie ze znaczków pocztowych na lekcji stanowi okazję dla nauczyciela do odejścia od tradycyjnych metod podających i skoncentrowaniu się na metodach aktywizujących.
Przez to znaczek może być jednym z wielu narzędzi, które mogą wpłynąć na efektywność procesu nauczania. Znaczki nie muszą stanowić wyłącznie elementu naszej tradycji, kultury czy historii.
Możliwe jest zastosowanie ich we współczesnej edukacji, w utrwaleniu wiedzy, uczeniu myślenia, kształtowaniu wyobraźni i wzmacnianiu oddziaływań wychowawczych.
Bo niezwykle trudno jest znaleźć dziedzinę życia, która nie byłaby reprezentowana na tych niepozornych skrawkach papieru.